Cái chết của Ivan Ilyich

Câu chuyện về cuộc đời đã qua của Ivan Ilyich là một câu chuyện đơn giản, bình thường nhất và khủng khiếp nhất. Nó cũng là câu chuyện khiến tôi phải tự hỏi nhiều nhất, rất nhiều dấu hỏi chấm đến giờ tôi vẫn còn lấn cấn.

Ivan Ilyich sống một cuộc đời thành công trong mắt xã hội, ông có chức tước, có gia đình, có nhà cao cửa rộng. Nhưng những thứ đó, ông chỉ làm vì đó là bình thường trong xã hội, kể cả cách hành xử, ăn mặc, việc cưới vợ đến mua nhà. Những cuộc cãi vã với vợ làm sứt mẻ dần cái cuộc sống đó, Ivan lại đi tìm niềm vui trong công việc.

Cho đến khi cơn đau bên bụng trái xuất hiện, đập tan hoàn toàn cuộc sống ấy. Nó hành hạ cả thể xác lẫn tinh thần Ivan, nó khiến ông khó chịu, nghi ngờ, xa cách với mọi người xung quanh. Những vết nứt vốn luôn ở đó, trong cái hình thức vì xã hội bảo thế bao trùm lên suốt cuộc đời ông. Ivan đã bao giờ tự hỏi bản thân thực sự muốn gì đâu? Cơn đau bắt Ivan phải đối mặt với chúng thay vì trốn chạy vào công vụ.

Suốt quãng thời gian đấy, Ivan chỉ muốn thoát khỏi nỗi đau này, ông sợ hãi và không thể chấp nhận cái chết. Quả là con người ai cũng phải chết, nhưng ta vẫn không thể chấp nhận suy nghĩ về cái chết của mình, Kai chết, nhưng Kai đâu phải ta? Dù biết, nhưng không thể chấp nhận được.

Ông còn thấy ghê tởm sự dối trá mà những người khác đối với ông. Người thân trong gia đình tỏ ra quan tâm ông nhưng vẫn hứng thú đi xem kịch hơn, mọi người không ai dám nói về tình trạng của ông, đám bác sĩ máy móc, lạnh lùng gợi nhắc lại chính mình khi làm thẩm phán. Trong cơn bĩ cực ấy, sức lực và sự ấm áp của Gheraxim đã khiến ông phải xúc động, như một đứa trẻ, Ivan muốn khóc. Có lẽ ông còn khóc vì đã thấy được cách sống chân thành là như nào, dần dà nhận ra cái không ổn trong chính cách sống trước đây của mình.

Càng về cuối, Ivan càng cố nhìn lại cuộc đời của mình, nó đã đi xuống từ bao giờ, ông đã làm sai ở đâu. Đến những giờ phút cuối, khi chấp nhận bản thân đã sống không ra sống, ông chỉ lặng người đi, nhìn gia đình xung quanh, ông lại thấy thương họ. Đến cuối cùng, ông không còn ích kỷ chỉ nghĩ tới nỗi khổ của mình nữa, ông thương hại gia đình mình, ông nhận thấy sự tồn tại của mình đem lại sự giày vò cho họ. Lúc này, ông không sợ cái chết nữa, sự đày đoạ ông cũng biến mất.

Thay thế cho cái chết là ánh sáng.

Thậm chí đến hết truyện, còn cả tá câu hỏi mà tôi cũng chưa trả lời được, những câu hỏi đó, chắc phải để đến lần sau đọc lại. Cái chết của Ivan không mang lại sự khác biệt gì với cuộc sống của mọi người khác, nhưng đối với Ivan, đó là một sự thức tỉnh sâu sắc, tuy không cứu vãn được, nhưng vẫn còn cách sửa chữa...